मुंबई, १५ फेब्रुवारी २०२६: आरोग्य क्षेत्रात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) स्वीकारण्याच्या प्रक्रियेला गती देण्यासाठी एक महत्त्वपूर्ण पाऊल म्हणून, फाइंडॅबिलिटी सायन्सेस प्रायव्हेट लिमिटेड, नाथ स्कूल ऑफ बिझनेस अँड टेक्नॉलॉजी आणि एमएमआरआय कमलनयन बजाज हॉस्पिटल यांनी एआय-आधारित आरोग्यसेवा उपाययोजनांच्या संशोधन, विकास, चाचणी आणि अंमलबजावणीसाठी त्रिपक्षीय सामंजस्य करार (एमओयू) केला आहे.
या एमओयू अंतर्गत क्लिनिकल निर्णय सहाय्य, निदान प्रक्रियेतील बळकटीकरण, प्रेडिक्टिव अॅनालिटिक्स, ऑपरेशनल ऑप्टिमायझेशन, रुग्ण परिणाम सुधारणा आणि रुग्णालयाची एकूण कार्यक्षमता या क्षेत्रांमध्ये प्रगत एआय अनुप्रयोग विकसित व पडताळणी करण्यासाठी एक संरचित चौकट तयार करण्यात आली आहे. एंटरप्राइज-स्तरीय एआय कौशल्य, शैक्षणिक संशोधनाची काटेकोरता आणि प्रत्यक्ष क्लिनिकल वातावरण यांचा संगम करून व्यवहार्य, नैतिक आणि मोठ्या प्रमाणावर विस्तार करता येतील असे उपाय विकसित करण्याचा या सहकार्याचा उद्देश आहे.
या सहकार्याविषयी बोलताना, फाइंडॅबिलिटी सायन्सेसचे संस्थापक व मुख्य कार्यकारी अधिकारी आनंद महुरकर म्हणाले, “आरोग्यसेवेमधील एआय ही जिथे निर्णय घेतले जातात तिथेच विकसित झाली पाहिजे—डेटा, डॉक्टर आणि प्रत्यक्ष कार्यप्रणालीतील मर्यादा यांच्या संगमावर. हे सहकार्य आम्हाला अशी एआय प्रणाली डिझाइन व पडताळणी करण्यास सक्षम करते, जी केवळ तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत नाहीत, तर क्लिनिकलदृष्ट्या अर्थपूर्ण, नियमसुसंगत आणि भारताच्या आरोग्य परिसंस्थेत मोठ्या प्रमाणावर विस्तारासाठी तयार आहेत.”
या कराराअंतर्गत फाइंडॅबिलिटी सायन्सेस संपूर्ण एआय आर्किटेक्चर, मॉडेल विकास, प्लॅटफॉर्म्स आणि गव्हर्नन्सचे नेतृत्व करेल, तसेच त्यांच्या मालकीच्या पद्धती आणि एंटरप्राइज एआय फ्रेमवर्कचा वापर करेल. कमलनयन बजाज हॉस्पिटल क्लिनिकल कौशल्य, कायदेशीर व नैतिक निकषांनुसार अनामिक आरोग्य डेटा आणि चाचणी व पडताळणीसाठी प्रत्यक्ष किंवा सिम्युलेटेड क्लिनिकल वातावरण उपलब्ध करून देईल. नाथ स्कूल ऑफ बिझनेस अँड टेक्नॉलॉजी कडून प्राध्यापकांचे कौशल्य, संशोधन संसाधने आणि विद्यार्थ्यांचा सहभाग देऊन अनुप्रयुक्त संशोधन, प्रयोग आणि दस्तऐवजीकरणाला पाठबळ दिले जाईल.
एमएमआरआय कमलनयन बजाज हॉस्पिटलचे डॉ. जॉर्ज नोएल फर्नांडिस यांनी सांगितले, “रुग्णालयांमध्ये प्रचंड प्रमाणात क्लिनिकल आणि ऑपरेशनल डेटा तयार होतो, मात्र त्याची संपूर्ण क्षमता अद्याप वापरली गेलेली नाही. एंटरप्राइज एआय भागीदार आणि शैक्षणिक संस्थेसोबत जवळून काम करून, नैतिकता किंवा रुग्णांचा विश्वास अबाधित ठेवत, रुग्ण परिणाम, डॉक्टरांची उत्पादकता आणि रुग्णालयाची कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी आम्ही डेटा कृतीक्षम बुद्धिमत्तेत रूपांतरित करण्याचा प्रयत्न करीत आहोत. रुग्णसेवेत अधिक कार्यक्षमता आणि उत्कृष्टतेकडे हे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे.”
नाथ स्कूल ऑफ बिझनेस अँड टेक्नॉलॉजीचे संचालक हर्ष वर्धन जाजू यांनी नमूद केले, “हा एमओयू उद्देशपूर्ण अनुप्रयुक्त संशोधनाचे उत्कृष्ट उदाहरण आहे. आमचे प्राध्यापक आणि विद्यार्थी प्रत्यक्ष आरोग्यसेवा आव्हानांशी थेट जोडले जातील, वास्तव परिस्थितीत चाचणी केलेल्या आणि काटेकोर संशोधनावर आधारित एआय उपायांमध्ये योगदान देतील, तसेच विकसित होत असलेल्या आरोग्य आणि एआय क्षेत्रासाठी भविष्यातील मनुष्यबळ तयार करतील.”
या तिन्ही संस्था संयुक्तपणे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) संशोधन आणि प्रत्यक्ष आरोग्यसेवा अंमलबजावणी यांमधील दरी कमी करण्यासाठी धोरणात्मक पातळीवर कार्य करणार आहेत. केवळ पायलट प्रकल्पांपुरते मर्यादित न राहता, रुग्ण, वैद्यकीय तज्ज्ञ आणि रुग्णालयीन प्रणालींसाठी मोजता येण्याजोगे, परिणामकारक आणि शाश्वत उपाय विकसित करून त्यांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यावर त्यांचा भर असेल. या उपक्रमाद्वारे आरोग्यसेवा क्षेत्रात तंत्रज्ञानाधारित परिवर्तनाला गती देत, गुणवत्ता, कार्यक्षमता आणि रुग्णकेंद्रित सेवांचा दर्जा उंचावण्याचे उद्दिष्ट आहे.
